Edukira joan

Hiztegi Hirukoitzeko hitzaurreko testuak

Wikitekatik
Hiztegi Hirukoitzeko hitzaurreko testuak

Egilea: Manuel Larramendi



Larramendi (1745) lanetik – KM Liburutegiak emandako irudietatik. Hitzaurreko 198. eta 199. orrialdeetatik:[1]

[...] Cada una de las Naciones dominantes, y vecinas apropriese sus voces: y aunque ayan muerto los Lacones, Erulos, Godos, Romanos, y otros, no importa: que resuciten á este imperio de Mayans, y vengan de nuevo á Cantabria à la pesquisa de sus voces. Essa serà una cosa mui facil, à lo menos entrando Mayans à pesquisidor, y plenipotenciario de essas Naciones difuntas, cuyas Lenguas las tendrà en la uña. Dènos razon del residuo, y en èl facilmente le distinguiremos lo que es dialecto. Entre tanto vayan unas quantas voces del uso mas obvio, y vulgar sin distincion ninguna de dialectos, y diganos, á que Naciones se deben apropriar, ó si pertenecen al residuo.

Chori-buru, puztua,
Ero, garbi, buztan, latz,
Nondic, hiri, ciquiñ, orrí,
Becaitz, aldia, eldu, zac?
Eztec, berdiñ, iguerrico,
Hitz, oy-etan, cer, datzan.

Vea aora, si en este residuo de voces sale por ventura un capital de las reliquias de muchas Lenguas antiguas: y si por ventura, ò por desgracia no sale tal cosa, apliquese algun remedio capital, que le sossiegue la turbacion de su fantasìa. [...]

Hitzaurreko 214. orrialdetik:

Euscaldunai osasuna.

Uste deu guré urliac (aditzen názue, norí nagocán, beguíra, ez ni salatu) badaquielá dána, ta dataqueán guciá, ónaco Latiñezcó cerrendá bátzuec irábiatu ditueláco. Aiñ arró dabill, aiñ da bere-buru, aiñ berez, ta beré buruz beteá, ta üanditua dágo, non dirudién, iñor ere eztaucalá ecertán, naiz dala aundi, naiz chiqui. Euscára da, gaitzic eguin baliò bézala, arén erábea, eta sayetsetic Euscáldunac ere bay. Itsuen guisá joezác emén, joezác or, beré ústez ceátzen, zatitzen, banátzen deu gure hizcuntza edér, gurí, gozoá. Iñárrusi beár guénduque gucioc hizjário eráusle motél au, ta onén lagún irúrazayac. Ondò balegóquit, nic astin dúco núque, nic beeratúco nioque bere andíustea, ta beré galdór quiscúr, luceá. Niri eztagoquidánean, beste Euscáldunen batec ichequi bear lioque saill oní, iñon dirarén etsai hitzóntziac isiltzeco. Baña ez bide du Eusquéra gaisoác, are bere echápean, ez semê, ez adisquide biotz onéz nai dioníc: ta argátican daude guciac aiñ gueldi, aiñ isill, escúac tolesturic, naiz beztú ta ichùzquitu dezátela, naiz darabíltela óñen azpián.

Badaráusquio badá guré sandiari, ecen eguzquiaren jayet-aldêan diradén hizquerac daquitzán batec, erráz adituco duelá Eusquéraz; ta guezurcho batequín horí sinistérazo nai izándu digu. Uztâc árren onelá nagoquián. Len amáquia eguindigúc guré hizcúntza, ta orain alabaquia, beiñ churí, ta gueró belch: noiz utzicó dec burú-cóloca farragarri horí? Edó báta esán bear dec, edó béstea: eta esanarí élaquio zábuan ibilli bágue. Oná non dituán Euscárazco hitzac naroró: naibadéc, oa, ta egúzquia sortzen dan aldetic eracáre nai deaná. Esayóc, beguirá ditzalá hirequin bateán, naiz áurquez, naiz atzez, goitic, betíc, céarca, edo zucénca, eztic berdin idoróco beré erricó hitzen antzá deuanic, ta are guichiago iguerríco, itsúca badâ ere, cer esân nai deuán. Eztanda badaguíc ere, gure Eusquéra ederrá lembicico hizcúntzetatic dec, áraco Jaincoac manéatu, ta isúri cituen áyetatic, ez beste hizcúndeen náspillatic sortuá. Euscâra dec Espáñian lénengo sartu zana, eta arén baztér guztietan era bateán, ta luzaró chit, hitzeguín zána. Zartú dec, atsotú dec (eztec hitz au Erderaz esangó); aimbéste urterén epéan atsotu bear: baña ichoc, oraindican vizcorra céagoc, gaztétzera céac, baceaquic beré buruá chucunquiró edertzen, gaIántzen, apaintzen. Eztezâala bèraz ùste, hiré esán mesánacquin, hire lotsagueriacquin icaratúta chocoratúco deála Eusquera. Utzi diozagun Mayansi, jaquiúndeco máyan janári oníc ifinten eztigunâri, ezpadá lapico ustel bat, arbiz, azáz, chongoz, biri cáquiz, hitz batean, zadurá báduraz beteâ.

  1. Hau da oin-oharrak funtzionatzen dutela erakusteko.